دكترجاسم مرمضي در نشست خبري که به مناسبت هفته پژوهش و فناوري و با هدف ارائه دستاوردهاي پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور برگزار شد، اظهار داشت: اجراي نخستين پروژه تحقيقاتي مصوب مركز در سال 68 با نام تكثير مصنوعي ماهي بني‌ شروع شد و در راستاي سياست‌هاي تحقيقاتي شيلات، دامنه فعاليت‌هاي مركز در خليج‌فارس گسترش يافت.

وي ادامه داد: با وجود اين كه عمده توليدات شيلات در جنوب انجام مي‌شود، اما توزيع مراكز تحقيقاتي در كشور ناعادلانه است. اصل و تار و پود شيلات در كشور در جنوب است ولي به خاطر اين‌كه تخصص‌ها مربوط به شمال كشور است، توجه بيشتري به توزيع اين مراكز در منطقه شمال شده است.

رئيس پژوهشكده آبزي‌پروري جنوب كشور گفت: تحقيقات در زمينه شيلات پس از انقلاب شكل گرفت؛ در آن زمان در بندر انزلي و به طور جزئي در بوشهر اين كار انجام مي‌شد. هم‌اكنون پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور يكي از مؤسساتي داراي كارهاي تحقيقاتي بسيار در اين زمينه است. پژوهشكده در سايتي به مساحت 22 هكتار در 3 كيلومتري منطقه شيبان قرار گرفته است.

مرمضي گفت: تنها ايستگاه تحقيقاتي خوزستان، در بندر امام خميني(ره) مستقر و مختص تكثير ماهيان دريايي است. محور اصلي تحقيقات پژوهشكده، آبزي‌پروري است ولي براي گسترش فعاليت‌ها در اين زمينه كارهاي مختلفي انجام شد. در بخش‌هاي تحقيقاتي آبزي پروري، مديريت ذخاير، بومي‌شناسي و بهداشت و بيماري‌هاي آبزيان از سال 68 تاكنون بيش از 200 پروژه تحقيقاتي ارائه داده‌ايم.

وي افزود: اين پژوهشكده دستاوردهاي پژوهشي و تحقيقاتي بسياري داشته است كه از مهم‌ترين آن‌ها دست‌يابي به تكنيك‌هاي تكثير مصنوعي ماهيان بومي آب شيرين و ماهيان دريايي در استخرهاي خاكي است ؛ همچنين در زمينه بررسي جنبه‌هاي بهداشت و تراكم توليد اين ماهيان در استخرهاي خاكي مطالعاتي انجام شده است. اكنون تكثير مصنوعي سه گونه از ماهيان به نام‌هاي شيربت، گطان و بني عملياتي شده است.

مرمضي ادامه داد: معرفي يك گونه جديد ميگو به نام وانامي به سيستم پرورش و موفقيت در پرورش اين نوع ميگو در تراكم بالا و توليد حدود 14 تن در هكتار، يكي ديگر از دستاوردهاي اين پژوهشكده است.

رئيس پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور با بيان اينكه صنعت توليد ميگو در چوئيبده به دليل شيوع بيماري لكه‌سفيد براي چند سالي تعطيل شد، اظهار داشت: همچنين در راستاي توسعه ارتباطات علمي با ساير مراكز علمي به ويژه مؤسسات پژوهشي كشورهاي داراي ذخاير مشترك آبزيان با ايران، ‌اين پژوهشكده ارتباط علمي مناسبي با دپارتمان شيلات و آبزي‌پروري كشور كويت آغاز كرد.

وي ادامه داد: در زمينه نحوه اعمال ممنوعيت در صيد آبزيان جهت مديريت بهينه ذخاير مشترك ماهي در آب‌هاي شمال خليج فارس، يك پروژه تحقيقاتي مشترك بر روي ارزيابي ذخاير ماهي حلوا سفيد در حال اجرا است. همچنين كارشناسان پژوهشكده همواره در مجامع علمي بين‌المللي شيلات با ارسال و ارائه مقالات مشاركت و حضور فعالي داشته‌اند كه تا كنون 15 مقاله از سوي متخصصان آن‌ها در سمينارهاي خارجي پذيرفته شده است.

مرمضي گفت: اين پروژه تحقيقاتي مشترك نتيجه بسيار خوبي داشت. اكنون براي صيد ماهي حلوا سفيد يك ممنوعيت 45 روزه در ماه‌هاي خرداد و تير در آب‌هاي خليج فارس ايران و كويت اعمال شده است. اين زمان فصل تخم‌ريزي اين ماهي است. همچنين به دنبال اين پروژه، اعمال ممنوعيت يك ماهه از 15 بهمن‌ماه تا 15 اسفندماه براي صيد ماهي شوريده در نظر گرفته شده كه بسيار مثمر ثمر است.

رئيس پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور اظهار داشت: در راستاي افزايش توليد در واحد سطح، تدابيري انديشيده شده است كه يكي از اين راه‌ها، افزايش گونه است. در حال حاضر اين اقدام در استخرهاي خاكي بر روي 3 تا 4 گونه ماهيان گرم آبي مانند انواع ماهي كپور، بني و شيربت، در حال انجام است و به تدريج ماهي گطان نيز به اين طرح افزوده مي‌شود.

وي ادامه داد: از جمله گونه‌هاي كپور، كپور هندي است كه گونه آن وارد كشور شده است و بخشي از كارهاي مطالعاتي بر روي اين گونه در پژوهشكده آبزي پروري جنوب و بخش ديگر آن در پژوهشكده بندر انزي انجام مي‌شود. اكنون اين طرح مراحل پاياني مطالعاتي خود را پشت سر مي‌گذارد و جشن بهره‌برداري از اين نوع گونه‌ها در دي‌ماه امسال برگزار مي‌شود.

مرمضي با بيان اين كه براي صنعت شيلات كشور در راستاي اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله توسعه، 7 برنامه تدوين شده است، افزود: برنامه‌اي در خصوص توسعه ماهيان دريايي، صيد، تكثير، پرورش و فراوري آن‌ها تا سال 1404 در كشور، تدوين شده است كه يكي از اين برنامه‌ها مختص ماهيان دريايي جنوب است.

رئيس پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور گفت: مطالعاتي در زمينه آب‌هاي زائد در استان انجام شده است؛ آب‌هاي موجود در مزارع نيشكر و آب‌هاي فراوان رهاسازي شده از شبكه‌هاي آبياري و زهكشي در زمين‌هاي كشاورزي، مي‌توانند به عنوان مكان‌هايي خوب براي پرورش ماهي در نظر گرفته شوند.

رئيس پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور اظهار داشت: با توجه به وضعيت تالاب‌هاي خوزستان از جمله هورالعظيم كه در معرض نابودي است و همچنين تالاب شادگان، مشكلات زيست محيطي براي ماهيان جنوب ايجاد شده است. علاوه بر صيد غيرمجاز ماهيان و مشكل ذكر شده، فشار مسئولان براي صدور مجوز براي صيد بيشتر مزيد بر مشكلات شده است. اين امر بيشتر به دليل منافع زودگذر است و در آينده مشكل‌ساز خواهد بود.

وي گفت: بخشي از كار ما ارتباط با دانشگاه‌هاست. كارهاي ما كاملاً كاربردي است در حالي كه دانشگاه‌ها تنها كارهاي خود را به صورت تئوري ارائه مي‌دهند. پژوهشكده آبزي‌پروري در بخش تحصيلات تكميلي در اجراي بسياري از پروژه‌ها و پايان‌نامه‌هاي دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد و دكتري دانشگاه‌هاي مختلف همكاري داشته‌ است و برخي از كارشناسان ما هم مدرس دانشگاه هستند.

مرمضي اظهار داشت: در راستاي ذخيره ماهي و جلوگيري از صيد بي‌رويه آن طرحي را اجرا و 3 تا 4 سال است كه طرح ايجاد زيست‌گاه مصنوعي براي ماهيان را آغاز كرديم. پيش از رهاسازي ماهيان، ابتدا درباره مكان مناسب براي ايجاد اين زيست‌گاه مطالعاتي انجام مي‌شود.

وي گفت: يكي ديگر از دستاوردهاي علمي بسيار مهم پژوهشكده آبزي‌پروري جنوب كشور دست‌يابي به تكنيك تغيير جنسيت در ماهيان دريايي بوده است. با استفاده از اين تكنيك، هامور به عنوان يكي از اين ماهيان، ابتدا ماده است و سپس به نر تغيير جنسيت مي‌دهد و همچنين ماهي صبيتي كه ابتدا نر و سپس با اين تكنيك ماده مي شود.

مرمضي با بيان اين‌كه براي اجراي كارهاي تحقيقاتي زمان بسياري لازم است، افزود: تحقيقات بسياري در زمينه شيلات و ماهيان دريايي جنوب انجام شده است به طور مثال بر روي ماهي هامور از 10 سال پيش كار تحقيقاتي در حال انجام است.

رئيس پژوهشكده آبزي پروري جنوب كشور ادامه داد: با توجه به اين كه از سال 68 تا كنون، زماني طولاني‌اي براي كارهاي تحقيقاتي اين پژوهشكده نيست، اما كارهاي بسيار خوبي انجام شده است. چون در اعتبارات پژوهشي و تحقيقاتي محدوديت داريم، پروژه‌هايي را از خارج از استان مي‌گيريم و قرار دادهايي را با مراكز آن‌ها منعقد كرده‌ايم.